ŁAWECZKA IDY HAENDEL

ŁAWECZKA IDY HAENDEL znajduje się u zbiegu ulic Mickiewicza i Lubelskiej. Usytuowanie obiektu nie jest przypadkowe. W 1930 r. w znajdującym się po przeciwnej stronie Lubelskiej sali kina „Versal” (części powstałego w tym czasie budynku Magistratu) odbyły się jeden z pierwszych koncertów pięcioletniej, przyszłej słynnej skrzypaczki.
Ida Haendel urodziła się w 1925 roku w Chełmie, w tradycyjnej rodzinie żydowskiej. Mieszkała przy ul. Łącznej. Bardzo wcześnie odkryto jej talent. Jako trzylatka zagrała na skrzypcach zasłyszane melodie. W wieku czterech lat rozpoczęła naukę u Mieczysława Michałowicza w Konserwatorium Warszawskim. Następnie kształciła się u Carla Flescha w Berlinie i George'a Enescu w Paryżu. W 1935 r. wzięła udział w I Konkursie Skrzypcowym im. Henryka Wieniawskiego w Warszawie (była najmłodszą uczestniczką) i zajęła siódme miejsce (pierwsze wśród reprezentantów Polski).
W 1936 r. wyjechała do Wielkiej Brytanii. W 1937 r. debiutowała w Queen’s Hall w Londynie, gdzie zaprezentowała Koncert D-dur Johannesa Brahmsa z orkiestrą pod dyrekcją Henry'ego Wooda. Podczas II wojny światowej wielokrotnie grała dla żołnierzy alianckich. W 1940 r. przyjęła obywatelstwo Wielkiej Brytanii.
W latach 1946–1947 zagrała pierwsze koncerty w Stanach Zjednoczonych. W 1952 r. przeniosła się z Londynu do Montrealu, gdzie mieszkała do 1989 roku. Koncertowała na scenach całego świata. W 1973 r. razem z Londyńską Orkiestrą Symfoniczną udała się w tournée po Chinach. Występowała z najsłynniejszymi muzykami i dyrygentami, m.in. z Arturem Rubinsteinem, Władymirem Aszkenazym, Rafaelem Kubelikiem, Valentiną Lisitsą i Zubinem Mehtą. Była pierwszą wykonawczynią Tartiniany Secondy Luigiego Dallapiccolaniego oraz koncertu skrzypcowego Allana Pettersona.
Ida Haendel kilkakrotnie koncertowała w Polsce (m.in. w 1959 i 1960 r.). W 1986 r. wraz z ojcem odbyła podróż sentymentalną do Chełma, zarejestrowaną przez kanadyjską telewizję (film pt. Ida Haendel). W tym samym roku zasiadła w jury V Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego w Poznaniu. W 2003 r. grała na I Międzynarodowym Festiwalu Paganiniego we Wrocławiu, festiwalu Muzyka w Starym Krakowie i Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Kameralnej im. Księżnej Daisy w Książu. Prowadziła również kursy mistrzowskie dla młodych polskich skrzypków. W 2006 r. grała na skrzypcach w czasie wizyty papieża Benedykta XVI w dawnym niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau. W tym samym roku odwiedziła Chełm i Poznań, w obu miastach dała koncerty – z orkiestrą w Poznaniu i Capellą Cracoviensis w Chełmie. Ten ostatni był jej pierwszym tak dużym koncertem w Polsce od wyjazdu w 1936 roku.
Ida Haendel grała na skrzypcach Antonio Stradivariusa i Guarneriego. Mieszkała w Miami Beach na Florydzie. W 1970 r. wydała autobiografię Woman with Violin. Skrzypaczka była główną bohaterką filmu dokumentalnego pt. Wiem, skąd jestem. Film ten ukazuje powiązania artystki z Lubelszczyzną, a szczególnie z Chełmem.