KLASZTOR BAZYLIANÓW

KLASZTOR BAZYLIANÓW, wzniesiony w latach 1640-1649 na miejscu wcześniejszej budowli o nieustalonej funkcji. Obiekt został przeznaczony na potrzeby bazylianów, sprowadzonych do Chełma z inicjatywy biskupa Metodiusza Terleckiego (lub Atanazego Pakosty), którzy w 1639 r. powołali do życia gimnazjum bazyliańskie, będące pierwszą szkołą średnią na terenie Chełma. Obecnie budynek częściowo wykorzystywany jest na cele mieszkalne. Za budynkiem klasztoru (w kierunku północnym) znajduje się dawne podwórze klasztorne, na terenie którego zachowała się kamienna studnia, datowana na XIII lub XV w. (był to obszar tzw. niskiego zamku). Przyjmując pierwszą datę, obiekt czasami utożsamia się ze studnią wspominaną w Kronice halicko-wołyńskiej (w tekście jest mowa o „studzieńcu” w pobliży wieży, o głębokości 35 sążni). W zgodzie z opisem część archeologów uważa, że studnia znajdowała się na Wysokiej Górce. Obiekt posiada głębokość 44,5 m i obecnie przykryty jest betonowym zabezpieczeniem. Według lokalnej tradycji (zapisywanej przez chełmskich regionalistów) studnię wykopali jeńcy tatarscy (wydaje się to mało prawdopodobnie w czasach podległości Rusi wobec Mongołów). Obiekt pojawia się także w dosyć malowniczej legendzie spisanej przez Longina Jana Okonia Obrona Chełma, opowiadającej o najeździe litewskim na gród. W 2004 r. rozległy dziedziniec, otoczony ceglanym murem, został przekształcony w Ogród Różańcowy (Zielony Różaniec, Rosarium). Za ogrodem (i ogrodzeniem) znajduje się zdewastowany cmentarz prawosławny, powstały w połowie XIX w. dla urzędników, nauczycieli i wojskowych rosyjskich (wykorzystywany także w okresie II wojny światowej). Najlepiej zachowywany nagrobek kryje prochy Pilipa Pilipczuka, (Pyłypa Pyłypczuka), zmarłego w 1940 roku, byłego emigracyjnego premiera Ukraińskiej Republiki Ludowej.