Szlak żołnierzy AK „Skowronek” przetarty ponownie po 82 latach
W ramach drugich już „Jesiennych spotkań z rekonstruktorami” 11 października 2026 r. odbył się rajd pieszy „Na pomoc walczącej Warszawie. Szlakiem żołnierzy AK Skowronek przez Puszczę Kampinoską”.
Komandorem rajdu był Jakub Wojewoda — historyk i wiceprzewodniczący Rady Miejskiej w Sochaczewie — który na podstawie oryginalnych relacji z epoki odtworzył trasę przemarszu powstańców z 1944 roku.
Wśród organizatorów znaleźli się: Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą na czele z dyrektorem Radosławem Jarosińskim, Stowarzyszenie Muzealna Grupa Historyczna im. II Batalionu 18 Pułku Piechoty pod przewodnictwem prezesa Łukasza Nonasa oraz Sochaczewskie WOPR z prezesem Dariuszem Stefaniakiem. Patronat honorowy nad wydarzeniem objął Burmistrz Miasta Sochaczew Daniel Janiak.
Blisko 50 uczestników, w tym rekonstruktorzy w mundurach historycznych, pokonało pieszo 10-kilometrowy odcinek na trasie Witkowice–Miszory. Był to autentyczny fragment szlaku bojowego kompanii dowodzonej przez kpt. Wilhelma Kosińskiego ps. „Mścisław” z Obwodu AK Sochaczew „Skowronek”. Kompania „Mścisława” na początku sierpnia 1944 r. koncentrowała się w rejonie wsi Mistrzewice. W jej szeregach służyli żołnierze Armii Krajowej pochodzący z terenu dzisiejszego powiatu sochaczewskiego — w tym m.in. z gmin Sochaczew, Młodzieszyn i Iłów. W grupie tej znajdowali się również bracia Henryk i Marian Popielarkowie, wyróżnieni niedawno tytułem Honorowych Obywateli Gminy Iłów.
W rejonie Witkowic oddział liczący już 100 żołnierzy AK, wykorzystując improwizowane środki przeprawowe — łodzie pychówki — przeprawił się przez Bzurę, aby w Puszczy Kampinoskiej połączyć się z Grupą AK „Kampinos”.
Wyjątkową atrakcją dla uczestników rajdu była możliwość przeprawy przez Bzurę łodzią. Aby jak najlepiej oddać historyczne wydarzenia, organizatorzy wybrali dogodne miejsce, zgodne z relacjami z 1944 roku. Bezpieczną spławność zorganizowało sochaczewskie WOPR i w ciągu godziny cała grupa rajdowa znalazła się na wschodnim [lub: drugim] brzegu rzeki.
Rajd stał się także okazją do przypomnienia historii bitwy nad Bzurą z 1939 roku. Przybliżono postać i ostatnią walkę bohaterskiego generała brygady Stanisława Grzmot-Skotnickiego oraz jego żołnierzy i oficerów, którzy walczyli i polegli właśnie w tym rejonie.
Oprócz cennej lekcji historii uczestnicy mogli cieszyć się piękną, jesienną pogodą i podziwiać walory mazowieckiego krajobrazu. Na trasie znalazły się m.in. wydma śródlądowa, łąki zalewowe obfitujące w mady, koryto i dorzecze nizinnych rzek Bzury i Łasicy, piaszczysta rzeczna plaża oraz leśne dukty sosnowego boru Puszczy Kampinoskiej.
Rajd zakończył się ogniskiem oraz pokazem historycznego sprzętu wojskowego w gościnnej jak zawsze Osadzie Puszczańskiej w Tułowicach. Trasa oraz poszczególne punkty rajdu wpisują się w powstający Szlak Polskiego Państwa Podziemnego.
Organizatorzy składają serdeczne podziękowania za wsparcie w realizacji wydarzenia dyrektor ZKM Beacie Furman, Maciejowi Brazukowi, Arkadiuszowi Okurowskiemu oraz Tomaszowi Stopińskiemu. Szczególne podziękowania należą się rekonstruktorom, którzy pokonali trasę w epokowym obuwiu, mundurach oraz z replikami broni z epoki — Jakubowi Szydlikowi, Szymonowi Grzelakowi i Bartkowi Kowalskiemu.
Wydarzenie odbyło się w ramach realizowanego projektu: „Zadanie informacyjne, edukacyjne i promocyjne na rzecz Rezerwatu Biosfera Puszcza Kampinoska”
Zadanie publiczne ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego
Opracowanie: Jakub Wojewoda
fot. R. Jarosiński, T.Stopiński
