Z ogromnym odzewem spotkało się zaproszenie na spotkanie podsumowujące wydanie publikacji „Żyliśmy razem. Nasi żydowscy sąsiedzi”. W największej sali sochaczewskiego muzeum w niedzielę 16 listopada zabrakło miejsc siedzących, a książkę jeszcze pachnącą świeżością wprost rozchwytywano. Publikacja, będąca jednym z elementów projektu grantowego sfinansowanego przez fundację Forum Dialogu, miała na celu przedstawienie nieistniejącej już społeczności żydowskiej naszego miasta. Zadanie to wymagało szerokiej kwerendy, poszukiwań w archiwach, rozmów z nielicznymi potomkami sochaczewskich Żydów. Jednym słowem – tytanicznej pracy. Z zebranych wspomnień, relacji i dokumentów wyłania się obraz ludzi, których udziałem były zwyczajne, prozaiczne problemy wynikające z realiów życia w pierwszej połowie XX w. Ich egzystencję przerwał brutalnie wybuch II wojny światowej i ludobójcza polityka hitlerowskich Niemiec. Większość nie przeżyła Zagłady, pozostali rozjechali się po świecie, a tylko nieliczni powrócili do Sochaczewa. Dlatego tak ważna jest ta książka, w której na 260 stronach przedstawiono sylwetki zasłużonych obywateli Sochaczewa narodowości żydowskiej, unikatowe fotografie, a przede wszystkim nazwiska mieszkańców począwszy od końca XIX w. aż po rok 1945. Jak mówią autorzy publikacji, ten katalog jest zapewne niekompletny, ale i tak zawiera około 1,5 tysiąca nazwisk i podstawowych danych o żyjących w naszym mieście osób wyznania mojżeszowego. Podczas spotkania dziękowano m.in. dr Pawłowi Fijałkowskiemu, historykowi i pracownikowi naukowemu Żydowskiego Instytutu Historycznego za pomoc przy publikacji. Ten z kolei podkreślał rolę pamięci historycznej lokalnych społeczności i z uznaniem oceniał efekty sochaczewskiego projektu. Jego koordynatorką była Justyna Grajek, polonistka i działaczka społeczna, a partnerami - Zbigniew Trzciński (Forum Dialogu), Radosław Jarosiński - dyrektor Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą oraz Łukasz Popowski, prezes Stowarzyszenia „Nasz Zamek”. Autorów projektu nagrodzono zasłużonymi brawami, a ci z kolei prosili osoby, które mogłyby wzbogacić dotychczasową wiedzę o sochaczewskich Żydach o kontakt. Podziękowania należą się też tym, którzy wsparli projekt prywatnymi dokumentami, wiedzą i wspomnieniami. sos, MZSiPBnB
